VS en Iran vallen elkaar weer aan

De Verenigde Staten hebben zondag twee raketinstallaties gebombardeerd op Larak, een eiland in het zuiden van Iran bij de Straat van Hormuz. Volgens het Amerikaanse Centraal Commando ging het om een beperkte, gerichte actie tegen een onmiddellijke dreiging: de Revolutionaire Garde zou op het punt staan zeemijnen in de vaarroute te leggen.

Het is de eerste Amerikaanse aanval op Iraans grondgebied sinds eind juli. In de weken daartussen verschoof Washington van bombardementen naar financiele druk, met nieuwe sancties op de Iraanse olie-export.

Iran slaat terug in twee landen

Iran noemde de aanval een daad van agressie en kondigde vergelding aan. Die kwam maandagochtend, en wel op twee plekken tegelijk. De Revolutionaire Garde vuurde ballistische raketten op de luchtmachtbases King Hussein en Al-Azraq in Jordanie, allebei gebruikt door Amerikaanse troepen. Het Jordaanse leger zei acht raketten te hebben onderschept die het luchtruim binnenkwamen; gewonden werden niet gemeld.

Los daarvan meldde het Iraanse leger een droneaanval op de basis Al Minhad in de Verenigde Arabische Emiraten, waar Amerikaanse militairen en helikopters staan. Teheran noemt beide acties legitieme zelfverdediging en zegt te vergelden dat bij de aanval op Larak militairen en burgers omkwamen.

De olieprijs reageerde meteen

Op de energiemarkten was het effect direct zichtbaar. Een vat Brent-olie voor levering in november ging door de negentig dollar, de Amerikaanse variant kwam op ongeveer zesentachtig dollar uit. Door de Straat van Hormuz gaat ongeveer een vijfde van alle olie ter wereld, en juist over die vaarroute gaat het conflict.

Waarom juist zeemijnen

Mijnen zijn het goedkoopste drukmiddel dat Iran heeft. Ze kosten weinig, zijn moeilijk te vinden en een enkele mijn kan een vaarroute dagenlang stilleggen, ook als er niets ontploft: verzekeraars en reders wachten liever af. Precies daarom noemt Centcom het leggen ervan een onmiddellijke dreiging en niet een gewone provocatie.

Diezelfde vaarroute was deze zomer al inzet van onderhandelingen tussen Iran en Oman, en van de Amerikaanse sanctiecampagne. Een akkoord over vrije doorvaart lag er bijna, maar kwam er niet.

Buurlanden zitten er middenin

Voor Jordanie en de Emiraten is dit de tweede keer dit jaar dat ze doelwit worden van een conflict dat niet het hunne is. Ook Saoedi-Arabie kreeg er eerder mee te maken, toen Griekse Patriot-batterijen drones onderschepten boven de olieterminal van Yanbu.

Ondertussen ligt het toezicht op het Iraanse atoomprogramma stil. Teheran weert sinds vorige week inspecteurs van het IAEA bij de gebombardeerde locaties, waardoor niemand van buiten weet wat daar nog aan materiaal ligt.

Wat er nu volgt, hangt af van de vraag of beide kanten het bij deze ronde laten. De Amerikaanse legerleiding houdt vol dat de aanval defensief was; de Revolutionaire Garde noemde haar operatie Bestraffing van de agressor.