Teller op 227 na nieuwe bootaanval

Het Amerikaanse leger heeft dinsdag vier mensen gedood bij een aanval op een boot in de Caraïbische Zee. Het is de tweede aanval in een paar dagen, na een pauze van twee maanden, meldt NBC News.

Volgens het Amerikaanse Zuidelijk Commando bevestigde inlichtingenwerk dat de boot betrokken was bij drugssmokkel, en dat hij voer op een bekende smokkelroute. Bewijs voor die stelling gaf het commando niet.

De teller: 227 doden in 68 aanvallen

Deze aanval staat niet op zichzelf. Sinds de eerste op 2 september vorig jaar zijn er minstens 227 mensen omgekomen bij 68 openbaar toegegeven aanvallen op boten, in de Caraïbische Zee en in de Stille Oceaan. De campagne loopt dus bijna een jaar.

Wat wel wordt vrijgegeven, en wat niet

Bij zulke aanvallen komt meestal videobeeld naar buiten: een luchtopname van een kleine boot die in vlammen opgaat, met een stempel dat het beeld is vrijgegeven. Wat niet naar buiten komt, is het inlichtingenmateriaal waaruit zou blijken dat er drugs aan boord waren.

Dat onderscheid is de kern van de kritiek. De aanval is te zien, de rechtvaardiging niet.

De juridische kern

Juristen, mensenrechtenorganisaties en deskundigen van de Verenigde Naties noemen de aanvallen buitengerechtelijke executies. Hun bezwaar is niet dat drugssmokkel onbestraft moet blijven, maar dat het een zaak is voor opsporing: je onderschept een boot, je gaat aan boord, je arresteert mensen en die komen voor de rechter.

Dodelijk geweld mag volgens het internationaal recht alleen als er een directe dreiging voor het leven van anderen is. Volker Türk, de hoge commissaris voor de mensenrechten van de VN, zei dat daarvan geen sprake was.

Niemand op de getroffen boten leek een directe dreiging te vormen voor het leven van anderen.

Wie er zijn omgekomen

Dat het in alle gevallen om smokkelaars ging, staat niet vast. Bij een aanval van september werden volgens een rechtszaak van de Amerikaanse burgerrechtenorganisatie ACLU twee mannen gedood die op weg naar huis waren in Trinidad en Tobago, na werk als boer en visser in Venezuela.

Ook in het Congres is er twijfel. Senator Tim Kaine zei na inzage in geheime stukken dat er bij de aanvallen mogelijk mensen zijn omgekomen die niets met de drugshandel te maken hadden.

Daarnaast is er de kwestie van de overlevenden. Zesendertig mensen zeggen dat ze door Amerikaanse militairen zijn meegenomen en mishandeld, per boot naar El Salvador zijn gebracht en daarna zijn teruggezet in Ecuador. Dat komt uit onderzoek van Drop Site News en is niet door de Amerikaanse autoriteiten bevestigd.

Van zee naar land

Het gebied waar de campagne zich uitstrekt, wordt groter. Minister van Defensie Pete Hegseth zei deze maand bij een bezoek aan Panama dat Colombia, Guatemala en Honduras hebben ingestemd met gezamenlijke militaire operaties tegen criminele groepen op hun grondgebied.

Daarmee schuift de aanpak van boten op open zee naar operaties op het land van andere landen. Dat is een andere categorie, ook juridisch.

Waarom het doorgaat

De regering in Washington houdt vol dat dit een gewapend conflict is met wat zij narcoterroristen noemt. Binnen die lezing is dodelijk geweld tegen een tegenstander toegestaan, en is een rechter niet nodig. Precies daar zit het meningsverschil: of drugssmokkel een oorlog is of een misdrijf.

Tot nu toe heeft geen rechter de aanvallen gestopt, en het Congres heeft ze niet geblokkeerd, ook niet na inzage in vertrouwelijke stukken. Dat past in een breder patroon waarin Washington zich weinig aan internationale rechtsgangen gelegen laat liggen: eerder deze maand kwamen rechters van het Internationaal Strafhof op een Amerikaanse sanctielijst.