VS sanctioneert voorzitter van het Strafhof

De Verenigde Staten hebben de voorzitter van het Internationaal Strafhof op de sanctielijst gezet. Het gaat om de Japanse rechter Tomoko Akane, die het hof sinds maart 2024 leidt. Samen met haar werd de Senegalese aanklager Abdoulaye Seye aangewezen.

Minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio maakte de aanwijzing dinsdag bekend. Het gaat volgens hem om personen die direct betrokken zijn bij pogingen om functionarissen te onderzoeken, aan te houden, vast te zetten of te vervolgen van landen die de rechtsmacht van het hof niet hebben aanvaard.

Wat de maatregel praktisch doet

Akane en Seye kunnen geen gebruik meer maken van Amerikaanse rekeningen en zijn afgesloten van het betalingsverkeer dat bijna alle internationaal opererende banken gebruiken. Het Amerikaanse ministerie van Financiën gaf wel een vergunning af waarmee lopende transacties met Akane tot 17 september mogen worden afgewikkeld.

Sinds het decreet van februari 2025 zijn meer dan tien rechters en aanklagers van het hof aangewezen. De eerste was de toenmalige hoofdaanklager Karim Khan. Daarna volgden in juni 2025 vier rechters en in augustus van dat jaar twee plaatsvervangend aanklagers en nog twee rechters.

Waar het conflict over gaat

De Verenigde Staten zijn geen lid van het hof, dat door 125 landen is opgericht. Washington verzet zich tegen onderzoeken die Amerikanen of Israëliërs kunnen raken.

In november 2024 vaardigde het hof arrestatiebevelen uit tegen de Israëlische premier Benjamin Netanyahu, zijn toenmalige minister van Defensie Yoav Gallant en een commandant van Hamas, wegens verdenkingen van oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid in Gaza. Daarnaast loopt een onderzoek naar Afghanistan, waarbij ook Amerikaans optreden in beeld is.

Vorige maand kondigde Rubio een campagne van de hele Amerikaanse regering aan om het hof af te breken. De sancties van deze week zijn daarvan de meest recente stap.

Nederland keurt de sancties af

Nederland, gastland van het hof, keurt de maatregel af. Minister Berendsen van Buitenlandse Zaken noemt het werk van het hof cruciaal en zegt dat het onder druk staat. Volgens hem doet Nederland achter de schermen al maanden alles om de gevolgen voor de getroffenen te verzachten. Hij sprak er weken geleden met Rubio over, zonder resultaat.

Het hof zelf noemt de sancties een aantasting van de rechtsstaat en laat weten zijn werk voort te zetten, achter zijn personeel en achter de slachtoffers te blijven staan. Drie rechters spanden in juni een zaak aan tegen de Amerikaanse regering, met het argument dat de sancties willekeurig zijn en de rechterlijke onafhankelijkheid ondermijnen.

Human Rights Watch spreekt van een poging om Amerikaanse en Israëlische functionarissen buiten het bereik van de rechter te houden. De organisatie roept landen op maatregelen te nemen die het hof aan het werk houden.

Op de redactie van Nieuws.co leidde de aanwijzing tot een commentaar van hoofdredacteur Maartje Vos, die betoogt dat het straffen van rechters geen verdediging van soevereiniteit is.

Hoe het verder gaat

De sancties raken de rechtsgang bij het hof niet direct: zaken lopen door en vonnissen blijven geldig. Wel wordt het werk lastiger, omdat banken en dienstverleners contact met aangewezen personen mijden.

Of de Amerikaanse rechter iets met de zaak van de drie rechters doet, is nog onduidelijk. Tot die tijd blijft de lijst staan en kan hij verder groeien.