China noemt sancties om Iran onwettig
Peking verwerpt de Amerikaanse dreiging met sancties tegen wie zaken blijft doen met Teheran, en zegt alle nodige maatregelen te nemen. China koopt naar schatting tachtig procent van de Iraanse olie-export. Opvallend: de Chinese banken bleven op de eerste sanctielijst buiten schot.
China verwerpt de Amerikaanse dreiging met sancties tegen landen en bedrijven die zaken blijven doen met Iran. Zulke maatregelen zijn onwettig, en Peking zegt alle nodige maatregelen te nemen om zijn eigen belangen te beschermen. Dat liet woordvoerder Lin Jian van het ministerie van Buitenlandse Zaken dinsdag weten.
De samenwerking tussen China en Iran verloopt altijd binnen het internationaal recht en hoort niet verstoord te worden.
Dat China dit zou zeggen, was voorspeld. Het land koopt naar schatting tachtig procent van alles wat Iran aan olie exporteert, en het heeft eerdere Amerikaanse pogingen om die geldstroom af te knijpen genegeerd.
Wat Washington maandag aankondigde
Minister van Financien Scott Bessent presenteerde maandag een campagne die Operation Economic Outcast heet. Hij vergeleek die met de landing in Normandie: een keerpunt, in dezelfde geest. De eerste lijst bevat zestig personen, bedrijven en schepen, en de sancties mikken op scheepvaart, olie, crypto, goud en luchtvaart.
Landen krijgen een termijn om de activiteiten die Washington heeft aangewezen te beeindigen. Wie daarna nog geld voor Iran doorsluist, verdwijnt volgens Bessent uit het dollarstelsel. De klok is gaan tikken, zei hij erbij. Trump belt zelf wereldleiders met het verzoek de banden te verbreken.
De banken bleven buiten schot
Op die eerste lijst staan wel Chinese en Hongkongse bedrijven, maar geen enkele Chinese bank. En dat is precies waar het om gaat, want het zijn de banken die de Iraanse oliehandel financieren.
Bessent kreeg de vraag waarom hij geen namen noemde en niet meteen doorpakte. Zijn antwoord was ongewoon openhartig.
Waarom zou ik het wereldwijde financiele stelsel willen opblazen?
Hij noemde de aankondiging zelf een waarschuwingsschot. Handels- en financieel experts wijzen op de reden achter die terughoudendheid: volgende maand staat een ontmoeting tussen Trump en Xi Jinping op de agenda. China kan terugslaan via de financiele markten of door de export van kritieke grondstoffen te beperken.
De olie- en gascijfers komen van het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken en marktschattingen, de sanctielijst van het Amerikaanse ministerie van Financien.
Die cijfers laten zien waarom Peking hier niet alleen als koper in zit. Achtendertig procent van de Chinese olie en drieentwintig procent van het vloeibaar gas gaat door de Straat van Hormuz. Een zeestraat die dichtzit, kost China dus meer dan de Iraanse vaten die het misloopt.
De Straat van Hormuz, waar de oorlog om gaat
- Smalste doorgang, ongeveer 33 kilometer
- Bandar Abbas, Iraanse marinehaven
En toch zakt de olieprijs
Je zou verwachten dat een sanctiecampagne tegen de vierde olieproducent van het Midden-Oosten de prijs opjaagt. Het omgekeerde gebeurt. Brentolie stond vrijdag nog op 94,39 dollar per vat en zakte dinsdag naar rond 88 dollar, bijna zeven procent lager in twee handelsdagen.
De markt leest de overstap naar sancties namelijk als een verkleining van de kans op meer militair geweld rond de zeestraat. En voor de olieprijs is de doorvaart belangrijker dan de Iraanse export: banken rekenen voor dat zestig procent van de vooroorlogse doorvoer al genoeg is om de vrees voor een tekort weg te nemen.
Teheran wijkt niet
Iran is economisch geruineerd door de oorlog en de blokkade, maar de toon blijft dezelfde. Minister van Economie Ali Madanizadeh zei op de staatstelevisie dat de verdediging niet langer zo defensief is en dat de vijanden een aanval kunnen verwachten.
Op zee blijft het gevaarlijk. Dinsdag werd bij de ingang van de Straat van Hormuz een olietanker geraakt door een projectiel waarvan de herkomst onbekend is. Maandag haalden slechts twee koopvaardijschepen de doorvaart.
Minister van Defensie Pete Hegseth hield het militaire pad expliciet open: aanvallen in of rond de zeestraat zijn volgens hem niet uitgesloten.
Wat kenners erin lezen
Volgens Sina Toossi van het Center for International Policy probeert Washington na bijna zes maanden zonder militaire of diplomatieke winst met economische wurging te bereiken wat geweld niet opleverde. Teheran antwoordt daarop met dezelfde alles-of-nietshouding.
Andrew Miller van het Center for American Progress zegt dat de aankondiging vooral bevestigt wat iedereen ziet: de oorlog heeft de Verenigde Staten niet dichter bij het uitschakelen van het Iraanse kernprogramma gebracht. Sancties kunnen werken, maar een snelle uitkomst in Amerikaans voordeel is onwaarschijnlijk.
Abu Dhabi stapt eruit, Ankara zwijgt
Een deel van de regio anticipeert al. De Verenigde Arabische Emiraten, een nauwe bondgenoot van Washington en Israel, kondigden aan de handelsbanden met Iran op te schorten. Turkije, dat kritisch is op de Amerikaanse campagne en zelf handelspartner van Iran is, heeft nog niet gereageerd.
Voor Trump zit er ook een binnenlandse klok op. In november zijn er verkiezingen voor het Congres, en een zeestraat die dicht blijft met de prijzen die daarbij horen, is politiek risico. Vorige week claimde Iran nog de overwinning terwijl Washington het militaire pad opzij zette.
Maartje Vos
Maartje is hoofdredacteur van Nieuws.co en schrijft over politiek, klimaat en openbaar bestuur.
