Israël zet Nederlanders uit Gaza-centrum

Israël zet de Nederlandse vertegenwoordigers uit het internationale coördinatiecentrum voor Gaza. Ze moeten per direct weg uit het centrum en binnen een week het land verlaten. De Nederlandse ambassade kreeg dat dinsdagavond te horen, meldt Middle East Eye.

Het besluit komt van minister van Buitenlandse Zaken Gideon Saar, met goedkeuring van premier Benjamin Netanyahu. Israël noemt het Nederlandse beleid anti-Israëlisch.

Wat dat centrum doet

Het coördinatiecentrum staat in Kiryat Gat, in het zuiden van Israël, en werd in oktober vorig jaar opgericht als onderdeel van het Amerikaanse vredesplan voor Gaza. Het Amerikaanse Centcom richtte het op 17 oktober op.

Er werken ongeveer zeshonderd mensen en er zijn bijna vijftig landen en organisaties bij betrokken. Het centrum houdt bij of het staakt-het-vuren wordt nageleefd en regelt de doorvoer van hulpgoederen naar Gaza. Nederland zat daar dus aan tafel, en die plek is nu weg.

De aanleiding: een verbod dat nog niet eens geldt

De reden die Israël geeft, is een Nederlandse maatregel die pas op 22 september ingaat. Het kabinet publiceerde het sanctiebesluit op 21 juli in het Staatsblad: vanaf die datum is het verboden om goederen uit onrechtmatige Israëlische nederzettingen in te voeren, te kopen of te verkopen.

Het gaat verder dan invoer alleen. Ook de tussenhandel valt eronder, net als diensten die zulke handel mogelijk maken en constructies om het verbod te ontwijken. Nederlandse bedrijven in het buitenland moeten zich er ook aan houden.

Nederland beschouwt de nederzettingen als onrechtmatig en zegt met de maatregel invulling te geven aan zijn verplichting onder het internationaal recht om niet aan die situatie bij te dragen. Het verbod dekt niet alleen de Westelijke Jordaanoever, maar ook Oost-Jeruzalem en de Golanhoogten.

Saar noemde ook het Songfestival

Bij zijn toelichting bleef Saar niet bij het handelsverbod. Hij noemde ook andere Nederlandse stappen, waaronder de boycot van het Eurovisie Songfestival vanwege de Israëlische deelname. Dat besluit nam AVROTROS eerder deze maand voor de editie van 2027.

Daarmee wordt de uitzetting minder een reactie op één maatregel en meer een antwoord op een reeks. Dat is ook wat het zwaarder maakt: niet één wet, maar de richting van het Nederlandse beleid.

Nederland verliest zijn stoel bij het overleg over Gaza vanwege een verbod dat nog een maand moet ingaan.

Wat Nederland hiermee kwijt is

De praktische schade zit in informatie en invloed. Het centrum is de plek waar de naleving van het staakt-het-vuren wordt bijgehouden en waar wordt afgesproken welke hulpgoederen wanneer naar binnen gaan. Wie daar niet zit, hoort het later en beslist niet mee.

Het gaat om een Amerikaans opgezet centrum op Israëlisch grondgebied. Dat betekent dat de gastheer kan bepalen wie er fysiek naar binnen mag, ook als het initiatief uit Washington komt.

Hoe groot is de handel eigenlijk

Bij dit conflict hoort een nuchtere kanttekening. De handel waar het verbod over gaat, is klein: producten uit de nederzettingen vormen een fractie van de Nederlandse handel met Israël. De symbolische lading is groter dan het economische belang.

Dat verklaart ook waarom de reactie zo hard uitvalt. Niet omdat er veel omzet op het spel staat, maar omdat een Europees land de nederzettingen juridisch als onrechtmatig behandelt en daar handelsgevolgen aan verbindt. Eerder deze maand zette Washington op vergelijkbare wijze rechters van het Internationaal Strafhof op een sanctielijst.

Wat de Nederlandse regering nu doet, is de vraag. Op het moment van schrijven is er nog geen officiële reactie uit Den Haag op de uitzetting.