Ben-Gvir wil elke nacht tientallen doden

Itamar Ben-Gvir, de Israëlische minister van Nationale Veiligheid, heeft opgeroepen tot het doden van dertig tot veertig mensen per nacht in Gaza. Hij deed die uitspraak in de podcast van Rom Braslavski, die na de aanval van 7 oktober 2023 werd ontvoerd en ruim twee jaar in Gaza werd vastgehouden. De opname kwam zondag naar buiten.

Volgens Ben-Gvir moet Israël weer overgaan tot gerichte liquidaties, en niet alleen tegen mensen die op dat moment een dreiging vormen. Hij zei dat er in Gaza mensen zijn die het leven niet waard zijn, dat zij niet zouden moeten leven en dat het geen mensen zijn. In dezelfde podcast bepleitte hij ook massale deportatie van Palestijnen uit Gaza, zei hij dat heel Gaza aan Israël toebehoort en dat terroristen een voor een gedood moeten worden.

Ik vind dat er in Gaza gerichte liquidaties moeten komen, dertig tot veertig per nacht. Niet alleen bij wie een directe dreiging vormt.

Kritiek op het terugschroeven van aanvallen

De uitspraken vielen in een gesprek over het herstel van Israël na de aanval van Hamas op 7 oktober 2023. Ben-Gvir bekritiseerde daarin dat Israël het aantal aanvallen op Gaza recent heeft verminderd.

Hij zei openlijk dat hij het daarover met de premier oneens is. Dat is geen nieuw gegeven. Netanyahu heeft de partij van Ben-Gvir nodig voor zijn meerderheid, en die afhankelijkheid geeft de minister invloed die verder reikt dan zijn eigen portefeuille. Begin 2025 stapte hij uit de coalitie toen Israël een staakt-het-vuren met Hamas sloot, om twee maanden later terug te keren zodra de aanvallen weer op grote schaal begonnen.

VN: afschuwelijk en gevaarlijk

Stéphane Dujarric, de woordvoerder van VN-secretaris-generaal António Guterres, noemde de uitspraken afschuwelijk, buitensporig, ontmenselijkend en gevaarlijk. De VN wijst ze zonder voorbehoud af.

Ook Europese regeringen reageerden. De Duitse bondskanselier Friedrich Merz veroordeelde via zijn woordvoerder de onmenselijke oproep en zei dat die in strijd is met het internationaal recht. De Franse minister van Buitenlandse Zaken Jean-Noël Barrot noemde de woorden ontoelaatbaar en onmenselijk.

De kritiek kwam niet alleen uit het buitenland en niet alleen van tegenstanders van Israël. De Amerikaanse pro-Israëlische organisatie Democratic Majority for Israel noemde de uitspraak onverdedigbaar en vindt dat Netanyahu de minister uit zijn kabinet moet zetten.

Waarom dit juridisch zwaar weegt

In het oorlogsrecht mag een aanval alleen op militaire doelen. Wie geen deelnemer aan de strijd is, mag niet worden aangevallen, en een aantal per nacht bestaat niet als criterium. Precies dat onderscheid liet Ben-Gvir vallen toen hij zei dat het niet alleen om directe dreiging gaat.

Zulke uitspraken van Israëlische bewindslieden zijn eerder ingebracht bij het Internationaal Gerechtshof, in de zaak waarin Israël genocidale opzet wordt verweten. Dat is een ander hof dan het Internationaal Strafhof, dat aanhoudingsbevelen uitvaardigde tegen premier Netanyahu en oud-minister Gallant en waarvan de Verenigde Staten deze week de voorzitter op de sanctielijst zetten.

Voor een strafzaak tegen een individuele bewindspersoon is een uitspraak in een podcast geen bewijs van een misdrijf. Wel kan zij meewegen als bewijs van opzet, als aanklagers aannemelijk willen maken dat geweld tegen burgers geen incident was maar beleid.

Wat er nu gebeurt

Een reactie van het bureau van Netanyahu op deze uitspraken bleef uit. De premier heeft Ben-Gvir eerder laten zitten na omstreden uitspraken, en niets wijst erop dat dat nu anders gaat.

Voor Gaza zelf verandert de uitspraak niets aan de situatie op de grond. Wat zij wel doet, is de vraag scherper stellen die in Den Haag al bij twee hoven ligt: of dit een oorlog is met excessen, of een oorlog waarin het doden van burgers als doel wordt uitgesproken door mensen die aan de macht zijn.