Zelfstandigenwet: dit verandert er voor zzp’ers
Per 1 januari 2028 moet een nieuwe wet duidelijk maken wanneer opdrachtgevers veilig een zzp’er kunnen inhuren. Wie aan de criteria voldoet, krijgt een veilige haven. De wet is nog een concept en ligt tot 29 oktober ter consultatie.
Een nieuwe Zelfstandigenwet moet per 1 januari 2028 duidelijk maken wanneer iemand veilig als zzp’er kan worden ingehuurd. Minister Thierry Aartsen heeft het conceptwetsvoorstel in consultatie gebracht. Iedereen kan er tot 29 oktober op reageren.
De wet moet twee kanten helpen. Opdrachtgevers hoeven niet meer te vrezen voor een naheffing als ze een zelfstandige zonder personeel inhuren. Zzp’ers krijgen een zogeheten veilige haven.
Wat is die veilige haven?
Wie aan de criteria voldoet, weet vooraf zeker dat de samenwerking niet alsnog als arbeidsovereenkomst wordt aangemerkt. Het kabinet wil zo de onzekerheid wegnemen die opdrachtgevers nu weerhoudt van het inhuren van zelfstandigen.
De wet kent twee toetsen. De zelfstandigentoets kijkt naar de persoon van de zzp’er. De werkrelatietoets beoordeelt hoe vrij en onafhankelijk iemand is binnen één specifieke opdracht. Alleen wie beide toetsen haalt, valt onder de veilige haven.
Cijfers uit het conceptwetsvoorstel en de toelichting van het kabinet. Het aantal van 140.000 geldt sinds het einde van het handhavingsmoratorium.
Wat een zzp’er moet kunnen laten zien
De zelfstandigentoets stelt vaste eisen. Een zzp’er moet bij de Kamer van Koophandel staan ingeschreven, een btw-nummer hebben en een zakelijke bankrekening. Ook moet hij of zij facturen versturen.
Daar komt bij dat een zzp’er in het huidige en het voorgaande kalenderjaar minstens drie verschillende opdrachtgevers heeft gehad. Verder is een verzekering voor beroepsrisico’s verplicht. Over de hoogte van de dekking is nog niets bepaald.
De werkrelatietoets gaat over de opdracht zelf. De zzp’er bepaalt zelf waar, wanneer en hoe het werk gebeurt. Een uitzondering geldt voor werk dat plaatsgebonden is, zoals op een bouwplaats.
Wie niet voldoet, valt terug op nu
Wie de criteria niet haalt, krijgt de veilige haven niet. De samenwerking wordt dan beoordeeld zoals nu, op basis van de rechtspraak. De bescherming van werknemers verandert volgens het kabinet niet.
Voldoen aan de wet is niet verplicht. Het kabinet verwacht wel dat opdrachtgevers het gaan vragen, omdat het hun zekerheid geeft.
Waarom er een wet komt
In Nederland werken ruim een miljoen zelfstandigen. Opdrachtgevers schuwen hen uit angst voor schijnzelfstandigheid en een naheffing. Volgens het kabinet nemen ongeveer 140.000 zzp’ers minder opdrachten aan sinds de handhaving weer begon.
Ook de huidige regels zijn onduidelijk. Volgens een peiling van werkgeversorganisatie AWVN vindt 23 procent van de opdrachtgevers de regels duidelijk. De Algemene Rekenkamer kwam eerder op 17 procent.
Wat er nu gebeurt
Na de consultatie volgt de behandeling in de Tweede Kamer, naar verwachting in 2027. Aartsen leidt een minderheidskabinet en zoekt steun bij ondernemingsvriendelijke oppositiepartijen. Het gaat om JA21, de PVV, DENK en PRO.
De Zelfstandigenwet vervangt het verduidelijkende deel van het eerdere wetsvoorstel Vbar. Het rechtsvermoeden van een arbeidsovereenkomst blijft daar apart in de Kamer liggen.
Sander de Groot
Sander is econoom en schrijft voor Nieuws.co over de economie, de beurs en het bedrijfsleven.
