Uber-chauffeurs slepen algoritme voor rechter

Chauffeurs van Uber hebben bij de rechtbank in Amsterdam een collectieve claim ingediend tegen het bedrijf. Ze zeggen in constante angst te leven voor een algoritme dat hun ritten verdeelt en hun loon bepaalt. De zaak gaat over ongeveer 240.000 chauffeurs uit het Verenigd Koninkrijk, Nederland, Frankrijk, Duitsland, België, Polen en Roemenië, schrijft The Guardian.

Amsterdam is de plek van de zaak omdat Uber daar zijn Europese hoofdkantoor heeft. Volgens het Europees vakbondsverbond ETUC is het de eerste collectieve rechtszaak in Europa over loon dat door een algoritme wordt vastgesteld. De schade kan in de miljarden lopen.

De claim komt erop neer dat Uber chauffeurs onrechtmatig door een computer laat beoordelen. Het bedrijf zou profielen van hen opbouwen en daarmee per rit een persoonlijk tarief berekenen. Ook zou het chauffeursgegevens hebben gebruikt om zijn AI-modellen te trainen. Dat is volgens de eisers in strijd met de AVG. Ze willen schadevergoeding en een verbod op deze manier van werken.

Hetzelfde ritje, een andere prijs

Chauffeurs vertellen dat ze dezelfde rit soms voor een ander bedrag krijgen aangeboden dan een collega naast hen. Kola Oba (48) uit het Londense Tottenham kreeg 23 pond voor een rit waarvoor de man naast hem 27 pond kreeg. Hij vermoedt dat het algoritme hem lager inschatte omdat hij daarvoor een paar goedkope ritten had aangenomen.

Ook zou het systeem minder bieden voor de terugweg na een lange rit, omdat het erop rekent dat niemand leeg naar huis wil rijden. Uber heeft eerder gezegd dat verschillen in aanbod te verklaren zijn uit gps, drukte, acties en tests.

Het is alsof iemand de hele tijd naar je kijkt en weet waar je zwak zit.

Dat zei Mohammed Shirwa (41), Uber-chauffeur in Rotterdam, over het systeem. Volgens hem leert het algoritme steeds bij wat een chauffeur nog aanneemt, waarna de prijzen zakken. Wie het werk nodig heeft, zit vast. Oba noemt het algoritme zielloos en vindt het angstaanjagend dat het bedrijf al zijn gegevens tegen zijn eigen welzijn gebruikt. Het bepaalt hoeveel hij verdient, hoe lang hij moet werken en hoeveel tijd er overblijft voor zijn gezin.

Uber wijst de aantijgingen af

Uber zegt de claim nog niet te hebben gezien, maar wijst de aantijgingen categorisch af. Het bedrijf stelt dat het de prijs van een rit niet aanpast aan het gedrag van een individuele chauffeur, en dat het niet meeweegt welke ritten iemand eerder aannam of weigerde. De app rekent volgens Uber met de rit zelf: route, duur en bestemming.

Volgens het bedrijf werkt het dynamische systeem juist in het voordeel van chauffeurs, omdat het de vergoeding kan verhogen op ritten die niemand wil. Chauffeurs zien wat ze verdienen en waar de rit heen gaat voordat ze hem aannemen, en het deel van de ritprijs dat Uber zelf houdt is volgens het bedrijf vrij stabiel gebleven.

Topman Dara Khosrowshahi zei in 2023 nog dat Uber beter kon worden in het richten van verschillende ritten op verschillende chauffeurs, op basis van hun voorkeuren of van gedragspatronen die zij het bedrijf laten zien.

Onderzoekers zien de inkomsten dalen

Volgens de eisers werkt Uber in het Verenigd Koninkrijk sinds 2023 met dynamisch vastgesteld loon en zijn de jaarinkomsten van chauffeurs daardoor met ongeveer vijfduizend pond gedaald. In Nederland is het systeem dit jaar ingevoerd. Onderzoekers van de Universiteit van Oxford zagen vorig jaar een forse daling van de inkomsten nadat het systeem was ingevoerd. Uber vindt dat dat onderzoek op onvolledige en selectief gekozen data rust.

Vorige maand nog een recordboete

Voor Uber komt de zaak boven op een boete van 825 miljoen euro die de Autoriteit Persoonsgegevens vorige maand oplegde, meldde de NOS. Die ging over chauffeurs die tussen 2018 en 2022 automatisch van het platform werden gehaald, zonder dat een mens er nog naar keek en zonder dat zij goed werden geïnformeerd. Het is de op een na hoogste AVG-boete ooit. Uber gaat in beroep.

Ondertussen wil het bedrijf vanaf volgend jaar zelfrijdende auto’s laten rijden in Europese steden, van Londen tot Zagreb. In het begin zit er nog een mens naast om mee te kijken.

Wie de zaak aanjaagt

Achter de claim zit Worker Info Exchange, de organisatie van James Farrar. Hij won eerder bij het hooggerechtshof in Londen de zaak die Uber-chauffeurs recht op werknemersbescherming gaf. Farrar zegt dat de loonalgoritmes de inkomsten al jaren uitknijpen, en dat de manier waarop Uber chauffeurs in de gaten houdt en beïnvloedt hun waardigheid aantast.

De Nederlandse advocaat Anton Ekker leidt de zaak. Volgens hem mag een computeralgoritme niet zelfstandig beslissingen nemen die mensen hun inkomen kosten. Platformen moeten volgens hem verantwoordelijk worden gehouden als zij op grote schaal misbruik maken van de zwakke plekken van Europese burgers.