Dode door westnijlvirus in provincie Utrecht

In de provincie Utrecht is iemand overleden aan het westnijlvirus. Diegene liep het virus in Nederland op en stierf in het ziekenhuis, meldt het RIVM. Over wie het gaat, zegt het instituut niets meer, vanwege de privacy van de nabestaanden.

Vorige week werd het virus voor het eerst sinds 2020 in Nederland aangetroffen. Dat was bij een bloeddonor uit dezelfde provincie, die niet kort daarvoor in het buitenland was geweest. Volgens een woordvoerder van het RIVM is de overledene niet die donor.

Nog zeker één patiënt in het ziekenhuis

Het gaat dit jaar om drie besmettingen die vermoedelijk in Nederland zijn opgelopen. Eén daarvan is de overledene, één is de bloeddonor, die milde klachten had en via een laboratoriumtest positief testte.

Er ligt nog zeker één patiënt in het ziekenhuis. Andere meldingen worden onderzocht. Over de medische toestand van die mensen doet het RIVM geen mededelingen.

Gevonden in drie provincies

Het virus is dit jaar aangetroffen in Utrecht, Noord-Brabant en Zuid-Holland. Het RIVM sluit niet uit dat het op meer plekken in Nederland zit, want er wordt niet overal en niet doorlopend gemeten.

Behalve bij mensen is het virus ook bij dieren gevonden. Begin augustus testte een vogel in de provincie Utrecht positief, en sindsdien vijf paarden: vier in Zuid-Holland, in het gebied tussen Rotterdam en Den Haag, en een ten zuiden van Nijmegen. Deskundigen houden de aanwezigheid van het virus bij in mensen, paarden, vogels en muggen tegelijk.

Bij paarden gaat het dit jaar dus harder dan vorig jaar. De eerste Nederlandse paarden met het virus waren er in september 2025, drie stuks. Nu staat de teller na drie weken al op vijf, en over een groter gebied. Er lopen nog onderzoeken bij andere dieren.

Voor paarden bestaat wel een vaccin, dat na vier tot zes weken bescherming geeft. Houders krijgen daarnaast het advies hun dieren rond zonsopgang en zonsondergang op stal te zetten en stilstaand water op het erf weg te halen, want daar broeden de muggen.

Van vogel naar mug naar mens

Het westnijlvirus zit vooral in vogels. Een gewone huissteekmug kan het binnenkrijgen door bloed van een besmette vogel te drinken, en geeft het daarna door aan mensen en andere dieren.

Van mens op mens gaat het niet. Wie besmet raakt, kan het virus niet verder verspreiden, en daarmee loopt de keten bij de patiënt dood.

De meeste mensen merken er niets van. Ongeveer tachtig procent krijgt geen klachten, negentien procent krijgt griepklachten en bij één procent slaat het neer in het zenuwstelsel. Dat laatste treft vooral mensen boven de vijftig en mensen met een zwakke weerstand.

De kans om het westnijlvirus in Nederland op te lopen en er ziek van te worden blijft erg klein.

Wat je er zelf tegen kunt doen

Het RIVM houdt het bij het advies dat ook voor andere muggenbeten geldt: bedekkende kleding, horren voor het raam, een muggenwerend middel op de huid en zo nodig een klamboe boven het bed.

Dat advies is niet nieuw en ook niet zwaarder geworden. Het instituut benadrukt dat het risico klein blijft, ook nu er iemand aan is overleden.

Waarom het hier nu opduikt

Het virus is in Zuid-Europa al jaren bekend. Dat het ook hier wordt gevonden, past bij een huissteekmug die het in warme zomers langer volhoudt en bij vogels die het virus meenemen.

Wat dit geval bijzonder maakt, is niet het aantal. Drie besmettingen op zeventien miljoen inwoners is weinig. Het bijzondere is dat ze hier zijn opgelopen, en dat de teller dit jaar niet op nul bleef staan zoals in de vijf jaar ervoor.