TikTok betaalt 400 miljoen om kinderdata

TikTok en moederbedrijf ByteDance betalen 400 miljoen dollar om een rechtszaak van het Amerikaanse ministerie van Justitie af te kopen. Die zaak ging over de privacy van kinderen. Het is een van de hoogste bedragen die in zo n zaak ooit is opgehaald.

Het geld komt in twee delen. Driehonderd miljoen dollar wordt meteen betaald. De laatste honderd miljoen volgt zodra een rechter een oude schikking uit 2019 formeel intrekt, die nog op naam van voorganger Musical.ly staat.

Schuld erkennen hoeft niet. Dat staat niet in de afspraak, en dat is bij dit soort schikkingen de regel meer dan de uitzondering.

Wat Justitie het bedrijf verwijt

De aanklacht draait om de Amerikaanse wet die de gegevens van kinderen onder de dertien beschermt. Zonder toestemming van een ouder mag een dienst die gegevens niet verzamelen.

Volgens Justitie kwamen miljoenen kinderen onder die leeftijd toch op het platform terecht. Hun gegevens werden opgeslagen, ook gegevens die bruikbaar zijn voor gerichte advertenties, terwijl het bedrijf wist dat er jonge gebruikers zaten.

Twee dingen wogen extra zwaar. TikTok zou het bij de aanmelding moeilijker hebben gemaakt om de leeftijd goed vast te stellen. En als ouders vroegen om de gegevens van hun kind te verwijderen, gebeurde dat vaak niet.

Wat het bedrijf nu moet doen

Het geld is niet het enige onderdeel. TikTok moet strakkere leeftijdscontroles invoeren, extra waarborgen inbouwen voor jonge gebruikers, en ouders meer zicht en zeggenschap geven over wat hun kind doet en welke gegevens daarbij horen.

Dat is precies waar het in 2019 ook al over ging. Musical.ly, dat later TikTok werd, betaalde toen 5,7 miljoen dollar en beloofde kinderen onder de dertien buiten de deur te houden. Daarna bleef het bedrijf worstelen met het opsporen en verwijderen van te jonge gebruikers.

In Europa loopt hetzelfde gevecht

Ook aan deze kant van de oceaan is TikTok hier vaker op aangesproken. De Ierse privacytoezichthouder, die voor de hele EU over het bedrijf gaat, legde in 2023 een boete van 345 miljoen euro op over de accounts van kinderen en tieners. In Nederland lopen daarnaast massaclaims van belangenstichtingen.

De rode draad is steeds dezelfde vraag: hoe weet een app hoe oud iemand is, en wat gebeurt er met de gegevens van wie te jong blijkt. Zolang leeftijd een invulveld is, blijft dat antwoord wankel.

Wat 400 miljoen betekent voor TikTok

Voor de gebruiker verandert er op korte termijn weinig zichtbaars, behalve strengere vragen bij het aanmelden. Voor het bedrijf is het bedrag pijnlijk maar behapbaar: ByteDance haalt op jaarbasis tientallen miljarden dollars omzet.

Het echte gewicht zit in de afspraken eromheen. Wie zich daar niet aan houdt, komt niet opnieuw voor een schikking maar voor de rechter, en dan met een dossier waarin staat dat het al eerder is beloofd.