Nieuw-Zeeland wil verbod voor onder 16

Nieuw-Zeeland wil kinderen onder de zestien van sociale media houden. De regering diende maandag een wetsvoorstel in dat de verantwoordelijkheid bij de platforms legt: zij moeten redelijke stappen zetten om te controleren of een gebruiker oud genoeg is.

Het gaat om diensten als Instagram, TikTok, Snapchat, YouTube, X en Facebook. Berichtenapps als WhatsApp en Discord vallen erbuiten, net als spelplatforms als Roblox en AI-diensten als ChatGPT.

Voor de controle mogen platforms bestaande accountgegevens gebruiken, een schatting van de leeftijd op basis van een gezicht, een digitale identiteit of een identiteitsbewijs. Wie zich er niet aan houdt, riskeert een boete tot tien procent van de wereldwijde omzet. Voor kinderen zelf en voor hun ouders staan er geen straffen in.

De premier legt het bij de schade

Premier Christopher Luxon verdedigt de wet met de gevolgen die hij bij kinderen ziet: schadelijke inhoud, techniek die verslavend werkt en een druk waar ze niet tegen opgewassen zijn. Dat raakt volgens hem het gezinsleven, de nachtrust, de schoolprestaties en de geestelijke gezondheid.

We kunnen de schade aan een generatie kinderen simpelweg niet accepteren.

Onderwijsminister Erica Stanford wijst op de opzet van de wet. Die zet niet alleen een leeftijdsgrens, zegt zij, maar bouwt een kader dat mee kan bewegen met de techniek. Het toezicht komt bij een nieuwe waakhond binnen het ministerie van Binnenlandse Zaken, die informatie kan opvragen en in het uiterste geval diensten kan blokkeren.

De meerderheid is er nog niet

Politiek is het niet rond. Coalitiepartners ACT en New Zealand First steunen het voorstel niet. ACT-leider David Seymour vindt het onwerkbaar: het verbod gaat volgens hem niet werken en de bijwerkingen maken het erger.

De oppositiepartij Labour houdt de deur open, maar legde eerst tientallen vragen op tafel, onder meer over de consultatie en over de gevolgen voor privacy. Zonder steun van een van die kanten haalt de wet geen meerderheid.

Het is ook niet de eerste poging. Een initiatiefvoorstel van regeringspartij National uit mei 2025 met dezelfde leeftijdsgrens lag in mei van dit jaar stil. Dit voorstel komt van de regering zelf en is breder opgezet.

Australie ging voor, met dezelfde grens

Australie was in december 2025 het eerste land dat sociale media voor jongeren onder de zestien sloot. Dat verbod geldt voor onder meer TikTok, YouTube, Instagram en Facebook, en ook daar draaide de discussie om de vraag hoe een platform iemands leeftijd vaststelt zonder van elke gebruiker een identiteitsbewijs te eisen.

In Nederland is het een advies

Nederland kiest een andere route. Het kabinet gaf in juni 2025 het advies om kinderen tot vijftien jaar van TikTok, Instagram en Snapchat te houden, met een smartphone vanaf groep acht en chatapps vanaf de middelbare school. Dat is een advies aan ouders, geen wet.

Wel wil het kabinet naar een Europese minimumleeftijd van vijftien jaar, met leeftijdscontrole die de privacy van jongeren niet opeet. In de klas geldt sinds januari 2024 al een telefoonverbod.

Leeftijdscontrole is het echte knelpunt

Elk verbod valt of staat bij die controle. Zolang leeftijd een invulveld is, komt een kind erlangs, en dat is precies wat het Amerikaanse ministerie van Justitie TikTok voor de voeten gooide in de zaak die het bedrijf voor 400 miljoen dollar afkocht.

De alternatieven kosten iets anders: een gezichtsscan of een identiteitsbewijs betekent dat elke gebruiker meer van zichzelf afgeeft, ook de volwassenen. Dat is de ruil waar het in Wellington, Canberra en Brussel steeds op uitkomt.