Kazachstan geeft hoofdredacteur acht jaar cel
Gulnara Bazjkenova van nieuwssite Orda kreeg dinsdag acht jaar gevangenisstraf en een verbod van vijf jaar op journalistiek. Zondag zijn er parlementsverkiezingen.
Een rechtbank in Almaty heeft de voormalige hoofdredacteur van de Kazachse nieuwssite Orda dinsdag tot acht jaar gevangenisstraf veroordeeld. Gulnara Bazjkenova kreeg daarbij een verbod van vijf jaar op werk in de media, journalistiek, bloggen en openbare optredens. De straf zelf is met twee jaar uitgesteld omdat zij een minderjarig kind heeft.
Orda is een van de grootste onafhankelijke nieuwssites van het land. Bazjkenova ontkent de aanklachten en gaat in beroep. Zondag kiest Kazachstan een nieuw parlement.
De cijfers komen van het Committee to Protect Journalists en uit de verslaggeving van Kazachse media over de zaak. Het openbaar ministerie in Kazachstan reageerde niet op vragen van het CPJ.
Een inval, en daarna drie aanklachten
De zaak begon op 1 december vorig jaar. De politie in Almaty deed een inval in de redactie van Orda en in het huis van Bazjkenova, en nam documenten, apparatuur en het geld voor de salarissen mee. Zij werd die dag aangehouden en kwam daarna onder huisarrest te staan.
De eerste aanklacht ging over het herhaald en opzettelijk verspreiden van valse informatie. Later kwamen verduistering en illegaal ondernemen erbij, allebei over haar tijd bij Orda. Volgens haar advocaat kon zij zich vanuit huisarrest nauwelijks tegen die stapel verweren.
Wat Orda kort daarvoor publiceerde
De inval kwam enkele weken nadat Orda berichtte over corruptie op grote schaal rond de toenmalige minister van Buitenlandse Zaken Murat Nurtleu, en over de moord op een oppositieblogger in 2024. In een van die publicaties stond dat Nurtleu en andere hoge functionarissen waren aangehouden.
Die berichten staan niet in de aanklacht tegen haar. Precies dat maakt Kazachse journalisten en mensenrechtenorganisaties argwanend: de teksten die de woede opwekten, worden in de rechtszaal niet genoemd, terwijl de zaak wel kort daarna begon.
Voor de goede orde: dat Orda iets meldde, betekent niet dat het vaststaat. Nurtleu is niet aangeklaagd en de berichtgeving is niet door een rechter getoetst. De vraag in deze zaak is een andere, namelijk of een uitgever acht jaar cel en een beroepsverbod krijgt voor werk dat nooit inhoudelijk is weerlegd.
Een beroepsverbod van vijf jaar raakt niet één artikel, maar alles wat zij daarna nog had kunnen schrijven.
Vijf dagen voor de verkiezing
Het vonnis staat niet op zichzelf. Sinds eind juli is satiricus Azamat Omarov opgepakt en zijn de journalisten Aset Matajev, Amir Kasenov en Aleksandra Aljochova vervolgd. Van ten minste twaalf journalisten werden in de aanloop naar de verkiezing sociale accounts geblokkeerd, in een gecoördineerde actie.
Kazachstan geldt sinds de onlusten van 2022 als een land dat naar buiten hervormingen belooft en binnen de grenzen de ruimte voor kritiek verkleint. Human Rights Watch waarschuwde in december al dat de journalistiek daar verder in gevaar kwam. Het vonnis van deze week is daarvan de zwaarste uitkomst tot nu toe.
Elders deze week
Het CPJ registreerde deze week meer zaken die dezelfde kant op wijzen. Ze staan ver van elkaar, en het middel verschilt per land.
Persvrijheid deze week
| Land | Wat er gebeurde | Datum |
|---|---|---|
| Kazachstan | Acht jaar cel en beroepsverbod voor hoofdredacteur | 18 aug |
| Verenigde Staten | Mexicaanse journalist 300 dagen vast, zorg geweigerd | 18 aug |
| Bangladesh | Arrestatiebevel voor drie journalisten om hun vragen | 18 aug |
| Congo | Internet in het oosten al ruim een maand afgesloten | 17 aug |
Het patroon is bekend van dichter bij huis. In Koeweit raakten journalisten deze zomer hun nationaliteit kwijt, en in Gaza is de buitenlandse pers al bijna drie jaar niet welkom. Het middel wisselt, het doel niet: minder mensen die het kunnen navertellen.
Nieuws.co
Dit artikel is samengesteld door onze redactie.
