Iran claimt overwinning, VS kiest geldoorlog

De Iraanse president Masoud Pezeshkian wil dat er een einde komt aan de oorlog met de Verenigde Staten, en hij wil dat nu doen. Vrijdag zei hij dat Iran daarvoor sterk genoeg staat.

Het is beter dat we de oorlog nu beeindigen, nu we in een positie van kracht en eer zijn.

Volgens Pezeshkian erkent de hele wereld dat Iran heeft gewonnen. Dat is de lezing van Teheran, en die staat los van wat er op de kaart en op zee te zien is: de oorlog begon op 28 februari met Amerikaanse en Israelische luchtaanvallen en is sindsdien niet beslecht.

Washington ruilt bommen voor sancties

Aan de Amerikaanse kant verschuift het zwaartepunt. Nu de aanvallen geen capitulatie hebben opgeleverd, zet de regering in op geld: een campagne die in Washington Operation Economic Fury heet en die Trump zelf een economische D-Day noemde.

Minister van Financien Scott Bessent dreigt met sancties tegen landen en bedrijven die zaken blijven doen met Iran. Wie dat precies zijn, zei hij niet. De grootste kopers van Iraanse olie zijn China en India.

Als je erop staat zaken met hen te doen, dan zet het Amerikaanse ministerie van Financien en de Amerikaanse regering hun volle gewicht tegen je in.

Trump: de zeestraat is Amerikaans gebied

Trump legde er vrijdag nog een uitspraak bovenop, tijdens een campagnebijeenkomst in South Carolina. Op de vraag of de oorlog gewonnen is, antwoordde hij dat hij dat zelf niet weet.

We weten niet eens of we gewonnen hebben, want ik zie de Straat van Hormuz nu als Amerikaans gebied.

Het is niet de eerste keer. Vorige week zette hij een kaart online waarop de zeestraat als nieuw Amerikaans gebied stond aangegeven. Juridisch staat daar niets tegenover: de zeestraat loopt door de territoriale wateren van Iran en Oman, met een doorvaartrecht voor schepen van alle landen. Een derde land kan zoiets niet tot eigen grondgebied verklaren.

Teheran noemt het economische terreur

Het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken reageerde hard op de sanctieplannen. Het spreekt van economische terreur en misdaden tegen de menselijkheid, en wil dat de verantwoordelijken daarvoor worden vervolgd.

Minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi deed de aankondiging af als een dekmantel. Volgens hem verhult die vooral de eigen financiele problemen van de Verenigde Staten.

De zeestraat blijft dicht

Op zee is er weinig veranderd. Iran houdt de Straat van Hormuz gesloten, de Amerikaanse marine houdt een blokkade van Iraanse havens in stand en de onderhandelingen liggen stil. Eerder deze maand leek er nog een akkoord met Oman over een nieuwe vaarroute aan te komen.

Washington houdt vol dat de doorgang bruikbaar is: de mijnen zouden geruimd zijn en handelsschepen zouden kunnen varen. Reders denken daar anders over, want verzekeraars rekenen nog altijd oorlogspremies voor deze route.

China houdt de deur op een kier

Peking wil niets weten van nog een sanctieronde. Volgens een woordvoerder van het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken werkt dat middel niet en is een diplomatieke oplossing de enige uitweg. China koopt zelf Iraanse olie en zou dus rechtstreeks geraakt worden.

Op 24 september komt president Xi Jinping naar Washington. Iran staat daar hoog op de agenda, en dat maakt de weken ervoor tot een onderhandelingsperiode waarin beide kanten hun positie willen verbeteren.

Waarom dit hier voelbaar is

Voor Europa hangt er een prijskaartje aan. Zolang de zeestraat dicht blijft, blijft de olieprijs hoog en dus ook wat automobilisten aan de pomp betalen. Daar komt de gasrekening bij, want ook vloeibaar aardgas uit de Golf gaat normaal door dezelfde doorgang.

Verder telt de onzekerheid zelf. Zolang Teheran en Washington beide zeggen dat zij aan de winnende hand zijn, is er geen basis voor een akkoord, en blijft de rekening van de oorlog oplopen aan alle kanten.