Bijna 40 procent scholieren leest slecht

39 procent van de Nederlandse 15-jarigen haalt niet het minimumniveau voor lezen, blijkt uit de nieuwste PISA-resultaten. In 2018 was dat nog een kwart, in de meting van 2022 lag het op een derde. De leesvaardigheid daalt al sinds 2015 gestaag, meldt TPO.nl.

Voor het onderzoek maakten 6.600 Nederlandse scholieren van 177 scholen de PISA-toets; wereldwijd deden zo'n 760.000 leerlingen uit 91 landen mee. Nederland scoort daarmee flink lager dan vergelijkbare EU-landen. Onder economisch vergelijkbare lidstaten doet alleen Griekenland het slechter. Jongens lezen in alle onderzochte Europese landen gemiddeld minder goed dan meisjes.

Ook wereldwijd een dalende trend

Over de hele linie van de OESO-landen daalde de leesvaardigheid tussen 2015 en 2025 met gemiddeld 28 punten, vergelijkbaar met anderhalf jaar aan gemiste leerwinst: het laagste niveau dat ooit in de PISA-metingen is vastgesteld, zowel voor lezen als voor rekenen en natuurwetenschappen. Van alle deelnemende landen gingen er wereldwijd slechts vijf vooruit op leesvaardigheid: Qatar, Brunei, Cambodja, de Filipijnen en Zambia.

Onderzoekers van de OESO wijzen op toenemende schermtijd en een afnemende leesmotivatie als mogelijke verklaringen. Nederland daalt binnen die trend wel sneller dan gemiddeld: negen procentpunt boven het EU14-gemiddelde van 24 procent in de meting van 2022.

Twaalf organisaties sturen brandbrief

Ouders & Onderwijs stuurde maandag samen met elf andere onderwijsorganisaties een brandbrief naar de Tweede Kamer en staatssecretaris Tielen, met een oproep tot een gezamenlijke aanpak van de dalende leesvaardigheid.

Goed kunnen lezen is essentieel, in alle schoolvakken en op het werk. Verdere achteruitgang kunnen we ons niet permitteren.

Dat zegt staatssecretaris Judith Tielen. Ze wijst erop dat scholen dit schooljaar al zijn gestart met nieuwe kerndoelen voor Nederlands en rekenen, en kondigt voor het najaar een actieplan aan gericht op fundamentele taalvaardigheden.

Leescoalitie wil bredere aanpak

De Leescoalitie noemt de cijfers "zorgelijk" en roept de overheid op breder te investeren dan alleen in onderwijs en bibliotheken, om lezen in de hele samenleving te stimuleren, aldus Ouders & Onderwijs.

Naast schooltype en het opleidingsniveau van ouders hangt ook geslacht samen met leesvaardigheid: jongens scoren gemiddeld lager dan meisjes. Onderwijsorganisaties waarschuwen dat een groot deel van deze generatie tieners dreigt laaggeletterd van school te gaan.