Kabinet mikt op zeven gigawatt kernenergie
In de routekaart die het kabinet in juni naar de Kamer stuurde, staat zeven gigawatt kernenergie in 2050 als doel. Dat moet komen van twee nieuwe centrales, een Borssele die langer openblijft en kleine reactoren. Bij Borssele zit het vast op de aandeelhouder.
Het kabinet houdt vast aan een flinke rol voor kernenergie in de stroomvoorziening. In de routekaart die in juni naar de Tweede Kamer ging, staat zeven gigawatt vermogen in 2050 als doel. Dat is ongeveer zeven keer wat de enige Nederlandse kerncentrale nu levert.
Het plan rust op drie pijlers: twee nieuwe grote centrales, de bestaande centrale in Borssele langer openhouden, en ruimte maken voor kleine modulaire reactoren. Alle drie zitten in een ander stadium, en alle drie hebben hun eigen probleem.
Zeven gigawatt is een doel voor 2050, geen bouwopdracht. Wat er in de tussentijd gebeurt, hangt af van wetgeving, geld en een investeerder die zich meldt.
Verlenging van Borssele kan alleen met een eigenaar
De wet die de deur voor Borssele na 2033 openzet, ligt bij de Kamer. Daarmee is de sluiting niet meer in de wet vastgelegd, maar het besluit is nog niet genomen: de exploitant moet aantonen dat de centrale veilig is en de toezichthouder ANVS beslist daarover.
Daar zit de kern van het probleem. Langer openhouden kan alleen als iemand wil investeren, en de aandeelhouder met zeventig procent van de aandelen wil er juist uit. Dat is PZEM, dat op zijn beurt in handen is van Zeeuwse en Brabantse gemeenten en provincies. Het bedrijf wil zijn belang verkopen en betaalt niet mee aan de onderzoeken die voor verlenging nodig zijn.
De overige dertig procent zit bij Energy Resources Holding. Zonder nieuwe eigenaar of publieke financier blijft de verlenging dus een papieren mogelijkheid, hoe de wet ook luidt.
Twee centrales bouwen kost tijd, niet één kabinetsperiode
Voor de twee nieuwe centrales geldt een ander tijdsprobleem. Locatiekeuze, vergunningen, aanbesteding en bouw beslaan bij elkaar makkelijk vijftien jaar. Een doel voor 2050 klinkt daarom ver weg, maar de beslissingen die het halen bepalen liggen in deze en de volgende kabinetsperiode.
Kleine modulaire reactoren zijn de derde route. Die zijn kleiner, in theorie sneller te plaatsen en bedoeld voor industrie of warmtelevering. Nergens in Europa staat er al een die stroom levert aan het net, dus dit is voorlopig ontwikkeling en geen capaciteit.
Waarom het kabinet erop inzet
De aantrekkingskracht van kernenergie zit in wat wind en zon niet leveren: vermogen dat er ook is als het niet waait en de zon niet schijnt. Dat scheelt in de kosten van het net en in de rekening die huishoudens betalen, waar de prijs nu sterk meebeweegt met het weer.
Het tegenargument is even bekend: hoge bouwkosten, lange doorlooptijden en het afval. Wie de rekening draagt als een project duurder wordt, staat in de routekaart niet uitgewerkt.
Op Prinsjesdag wordt duidelijker hoeveel geld het kabinet vrijmaakt. Dan blijkt of zeven gigawatt een richting is of een begroting.
Maartje Vos
Maartje is hoofdredacteur van Nieuws.co en schrijft over politiek, klimaat en openbaar bestuur.
