Laagterecord Rijn bij Lobith verbroken

De Rijn heeft nog nooit zo laag gestaan als nu. Bij Lobith, waar de rivier ons land binnenkomt, werd donderdag om tien over acht 's ochtends 6,47 meter boven NAP gemeten. Het oude laagterecord van 6,48 meter stamt uit augustus 2022.

Rijkswaterstaat houdt het peil bij Lobith sinds 1866 bij. In al die 160 jaar zakte de rivier nooit zo diep weg. Voor de maand juli is de stand helemaal uitzonderlijk, meldt Omroep Gelderland.

Nog niet het diepste punt

Het einde is nog niet in zicht. Rijkswaterstaat verwacht dat het water de komende dagen verder zakt. Er komt op dit moment 692 kubieke meter per seconde ons land binnen vanuit Duitsland.

In een gemiddelde juli is dat ongeveer 2000 kubieke meter per seconde. De rivier voert nu dus nog geen derde van de normale hoeveelheid water aan.

De afvoer via de rivieren is historisch laag, zelfs lager dan in het recorddroge jaar 1976.

Bijzonder is ook het moment. De Rijn bereikt zijn laagste standen normaal pas in de herfst, als er in de bergen niets meer te smelten valt. Nu gebeurt het midden in de zomer.

Sneeuw was in het voorjaar al weg

De oorzaak ligt maar deels in Nederland. Er viel wekenlang nauwelijks regen in de landen waar de Rijn doorheen stroomt, en daar kwam aanhoudende hitte overheen. De sneeuw in Zwitserland was dit jaar bovendien vroeg gesmolten.

Een woordvoerder van Rijkswaterstaat legt de link met het klimaat. Volgens hem is dit geen incident dat je eens in de zoveel tijd ziet langskomen.

We verwachten dat dit soort omstandigheden door klimaatverandering steeds vaker voorkomt.

Schepen kunnen minder meenemen

De gevolgen zijn landelijk voelbaar. Schippers moeten lichter laden, want met een volle romp raken ze de bodem. Per vracht past er daardoor minder in, terwijl er meer schepen nodig zijn voor dezelfde lading.

Het Twentekanaal ligt er sinds zaterdag uit. Dat kanaal wordt normaal gevuld met water uit de IJssel, een aftakking van de Rijn. De haven van Deventer gaat komende zaterdag dicht.

Op de IJssel bij Gorssel is een veerpont uit de vaart gehaald. Het water bij de aanlegplek staat te laag om nog veilig af te meren.

Zout water dringt verder door

Er speelt nog een tweede probleem. Doordat er zo weinig zoet water naar zee stroomt, dringt zeewater verder het westen van het land binnen. Dat raakt de landbouw en de aanvoer van drinkwater.

Nederland zit in alarmfase 2 van het landelijk draaiboek voor watertekort. Donderdag kwamen ministeries, waterschappen, drinkwaterbedrijven en Rijkswaterstaat bij elkaar om extra maatregelen te bespreken.

Op tafel liggen onder meer minder schutten bij sluizen, om zoet water vast te houden. Ook eenrichtingsverkeer op drukke stukken rivier wordt overwogen, zodat schepen elkaar niet hoeven te passeren op ondiep water.

Twee weken weinig regen

Voor de komende twee weken staat er nauwelijks neerslag in de verwachting. De lage standen houden daardoor voorlopig aan.

Van die droogte zijn we voorlopig nog niet af.

Ter vergelijking: het absolute dieptepunt in de afvoer ligt op 575 kubieke meter per seconde, gemeten in februari 1929. Toen dreef er ijs door de rivier.