Fauci beroept zich op zwijgrecht in Senaat
Drie uur lang weigerde de oud-coronabaas van de VS elke vraag te beantwoorden. Republikeinen haalden zijn nalatenschap onderuit, Democraten liepen de zaal uit.
Update: commissie stemde 8 tegen 5 voor minachting
De aangekondigde stemming kwam er op 6 augustus. De commissie voor binnenlandse veiligheid nam de motie wegens contempt of Congress aan met acht stemmen voor en vijf tegen, precies langs partijlijnen. Voorzitter Rand Paul stuurde de zaak daarna rechtstreeks naar het ministerie van Justitie, zonder eerst een stemming in de voltallige Senaat af te wachten.
In de motie staat dat vicepresident JD Vance, als voorzitter van de Senaat, het rapport moet bekrachtigen en doorsturen naar Jeanine Pirro, de openbaar aanklager voor het District of Columbia. Zij beslist of ze een zaak voorlegt aan een grand jury. Het ministerie bevestigde de doorverwijzing te hebben ontvangen; een jury is voor zover bekend nog niet bijeengeroepen.
Een grove politieke stunt om dokter Fauci te straffen voor het gebruiken van zijn grondwettelijke rechten.
Stand van eind augustus 2026, op basis van Amerikaanse berichtgeving.
Wat er op 29 juli gebeurde
Anthony Fauci weigerde woensdag alle vragen van de Amerikaanse Senaat te beantwoorden. De oud-coronabaas van de VS deed dat met een beroep op zijn zwijgrecht. Drie uur lang gaf hij op meer dan honderd vragen hetzelfde antwoord: hij zwijgt op advies van zijn advocaat en op grond van het Vijfde Amendement.
Republikeinse senatoren gebruikten de tijd om zijn aanpak van de coronapandemie af te branden. Ze leunden daarbij op ruim 1100 pagina's uit het dagboek van Fauci, die de commissie kort daarvoor openbaar maakte. Volgens hen bewijzen die dat hij Amerikanen niet de waarheid vertelde.
Fauci zat er onbewogen bij. Hij verschoof zijn pen, krabde aan een wenkbrauw en vouwde zijn handen, maar sprak de aantijgingen niet tegen.
Niets straalt zo veel eerlijkheid uit als je beroepen op het zwijgrecht, hè dokter?
Waarom hij zweeg
Fauci wil een aanklacht voor meineed voorkomen. Die dreiging komt van commissievoorzitter Rand Paul, die publiek heeft beloofd dat Fauci achter de tralies eindigt. Fauci noemde hem doorgeslagen in zijn obsessie.
Hij kan maar een conclusie trekken, zei Fauci: hij is alleen opgeroepen om iets te zeggen waarmee Paul die belofte kan waarmaken. De Republikeinen bleven daarna vragen stellen, waarop hij zijn verklaring keer op keer herhaalde.
Steven Clark, voormalig officier van justitie in Californië, vindt dat juridisch logisch. Hij noemt de zitting een gotcha-hoorzitting. Wie zich op het Vijfde Amendement beroept, moet dat op alle vragen doen, ook op de onschuldige, zegt hij tegen USA TODAY. Zwijgen zegt daarom niets over schuld, al ziet het er niet goed uit.
Stemming over contempt of Congress
Paul kondigde aan het einde van de zitting aan dat de commissie zou stemmen over een motie wegens contempt of Congress. Dat is het weigeren mee te werken aan het Congres. Hij waarschuwde Fauci voor de gevolgen van zijn zwijgen.
Zo'n motie betekent dat het Congres vindt dat een getuige niet meewerkt aan een wettig onderzoek. Een strafzaak volgt er niet automatisch uit, maar juridische stappen kunnen wel.
Zijn onderbouwing is dat het zwijgrecht hier niet opgaat. President Joe Biden gaf Fauci op 19 januari 2025 een volledig en onvoorwaardelijk pardon voor federale strafbare feiten vanaf 2014. Dat moest hem beschermen tegen politiek gemotiveerde vervolging. De vragen van de commissie bleven binnen die periode, aldus Paul.
Die vlieger gaat niet zonder meer op. Een onware verklaring in 2026 valt buiten het pardon, en het pardon dekt ook geen vervolging door staten of gemeenten. Paul stelde daarnaast dat Fauci zijn zwijgrecht al had opgegeven met zijn openingsverklaring.
Geen weerwoord op de aantijgingen
Door het zwijgen kon Fauci niets terugzeggen. Senator Ron Johnson vroeg naar de gezondheidsrisico's van vaccins en het nut van middelen als ivermectine. Senator Rick Scott wilde weten of hij ooit overheidsdocumenten heeft vernietigd of daarvan wist.
Senator Ashley Moody haalde op hoe Florida zich verzette tegen de federale adviezen over afstand houden. Op al die punten bleef Fauci stil.
Scott zei dat Fauci niet de geschiedenis ingaat als de man die Amerika van corona redde, maar als de man die het vertrouwen in de volksgezondheid kapotmaakte. Senator Bernie Moreno vroeg hem om excuses aan de mensen die door zijn beleid zijn geschaad. Fauci herhaalde zijn verklaring.
Vragen over het dagboek
Rond het dagboek zelf spelen nog vragen. Minister van Volksgezondheid Robert F. Kennedy jr. stelt dat de aantekeningen overheidsdocumenten zijn, omdat een federale ambtenaar ze tijdens een noodsituatie op een overheidscomputer schreef en ze op overheidsapparatuur werden gevonden, meldt Al Jazeera.
Hoe Paul de stukken in handen kreeg, is niet duidelijk. In een video op X zegt Kennedy dat ze uit elf verschillende servers zijn opgediept. Paul reageerde niet op vragen van NPR daarover.
Trump keek de zitting helemaal uit
In het Oval Office zei president Donald Trump dat hij de hele verklaring van Fauci heeft gevolgd. Tijdens de zitting liet hij zich op zijn eigen platform al uit over de oud-coronabaas.
Democraten verlieten de zaal
Democraten in de commissie namen het voor hem op. Senator Andy Kim bedankte Fauci voor zijn dienst aan het land en waarschuwde dat deze behandeling mensen afschrikt om voor de overheid te werken.
Bij een nieuwe ziekte zijn er veel onbekenden, zei Kim. Bestuurders moeten dan besluiten nemen zonder de kennis die ze achteraf hadden gewild. Senator Maggie Hassan noemde de hoorzitting een poging om Fauci in de val te laten lopen.
Later verlieten de Democraten de zitting. Daardoor konden de Republikeinen elkaar zonder tegenspraak opvolgen.
Zes jaar politieke strijd
Fauci is 85 en ging in 2022 met pensioen als directeur van het Amerikaanse instituut voor infectieziekten. De commissie voor binnenlandse veiligheid dagvaardde hem om te verschijnen.
Hij werkte in het begin van de pandemie samen met president Donald Trump, maar groeide daarna uit tot mikpunt van de MAGA-beweging en tot held voor veel kiezers op links. De hoorzitting bracht ruim zes jaar ruzie over mondkapjes, vaccins en afstand houden samen in een zaal.
Maartje Vos
Maartje is hoofdredacteur van Nieuws.co en schrijft over politiek, klimaat en openbaar bestuur.
