Amerikanen ten onrechte opgepakt en uitgezet

Onderzoeksjournalisten van ProPublica telden ruim 170 Amerikaanse staatsburgers die in de eerste negen maanden van Donald Trumps tweede termijn door immigratieagenten werden aangehouden. Onder hen zaten ongeveer twintig kinderen, van wie twee met kanker. Meer dan vijftig mensen werden vastgehouden nadat agenten specifiek hun staatsburgerschap in twijfel trokken, bijna allemaal Latino's. De bevindingen leidden tot een onderzoek door het Congres.

Vier dagen vast, vijf maanden buiten eigen land

Een van de duidelijkste voorbeelden is Brian José Morales García, een 25-jarige Amerikaan uit Texas die op 3 april werd aangehouden bij een verkeerscontrole in de buurt van Fredericksburg. Hij liet zijn Colorado geboortebewijs zien en zei herhaaldelijk dat hij Amerikaans staatsburger is. Agenten geloofden hem niet.

Volgens zijn advocaat Kate Lincoln-Goldfinch werd Morales García vier dagen vastgehouden en onder druk gezet. Agenten dreigden met jarenlange gevangenisstraf als hij bleef volhouden dat hij Amerikaan was. Uiteindelijk zette hij zijn handtekening onder documenten voor "vrijwillige terugkeer" naar Mexico. Op 7 april zat hij op een uitzettingsvlucht.

Terugkeer kostte hem bijna vijf maanden en een rechtszaak. Justitie hield eerst vol dat hij zelf had gezegd in Mexico geboren te zijn. Pas na maanden bewijsvoering liet de regering hem op 30 augustus weer het land in. "Die angst blijft altijd bij me," zei Morales García in het Spaans op een persconferentie. "Het is een keer gebeurd en het kan een tweede keer gebeuren."

Ook in Maryland en Florida

Morales García staat niet alleen. In Maryland zat de 22-jarige Dulce Consuelo Diaz Morales, geboren in Laurel, 25 dagen vast terwijl justitie haar geboortebewijs betwistte, meldt The Baltimore Banner. Pas nadat ze een Amerikaans paspoort had gekregen, liet de dienst de uitzettingszaak vallen.

In Florida bleef de 20-jarige Juan Carlos Lopez-Gomez, geboren in Georgia, vastzitten nadat hij was opgepakt onder een nieuwe Floridiaanse immigratiewet, ook nadat een rechter zijn Amerikaanse staatsburgerschap al had bevestigd, meldt Oklahoma Voice. Hij kwam na één nacht vrij.

Ook aangehouden bij protesten

Naast mensen die worden aangezien voor buitenlanders, telt hetzelfde onderzoek van ProPublica en FRONTLINE zo'n 130 Amerikanen die zijn opgepakt omdat ze federale agenten zouden hebben tegengewerkt of aangevallen, onder wie twaalf gekozen bestuurders. In meer dan een derde van de onderzochte zaken werden de aanklachten uiteindelijk ingetrokken, geweigerd of leidden ze tot vrijspraak.

In Chicago werd datascientist Kyle Frankovich in oktober aangehouden nadat het ministerie van Binnenlandse Veiligheid het incident een "gewelddadige aanval" noemde. Na acht uur kwam hij vrij, zonder aanklacht. Vlakbij werd ook Juan Muñoz opgepakt, een gekozen bestuurder van Oak Park Township die volgens getuigen gewoon in een aangewezen demonstratiezone stond. Ook hij kwam na acht uur vrij zonder aanklacht.

In Los Angeles werd Julian Pecora Cardenas in juli aangehouden terwijl hij de grenspolitie filmde voor Instagram. Bij zijn arrestatie liep hij een hersenschudding en hechtingen op. Zijn eigen video sprak de lezing van de autoriteiten tegen, en de aanklacht werd binnen enkele dagen ingetrokken. Bij Broadview, Illinois, werd Cole Sheridan beschuldigd van een aanval op de hoogste grensagent ter plekke, terwijl beelden van omstanders geen aanval lieten zien. Ook die zaak werd een maand later geseponeerd.

Geen goede registratie

Een rapport van de Amerikaanse rekenkamer GAO concludeerde in 2021 al dat immigratiedienst ICE niet consequent bijhoudt welke aangehouden mensen mogelijk staatsburger zijn. Tussen 2015 en begin 2020 hield ICE naar eigen zeggen 121 potentiële staatsburgers vast en zette het er 70 uit.

Als zelfs Amerikaanse staatsburgers de wetteloosheid van het uitzettingsproces niet overleven, zegt dat veel over wat er met iedereen gebeurt.

Dat zegt Jacqueline Stevens, hoogleraar politieke wetenschappen aan Northwestern University en oprichter van de Deportation Research Clinic van die universiteit. Volgens haar wordt informatie die past bij een uitzetting als correct behandeld, en informatie die daar niet bij past als onjuist of frauduleus afgedaan.