# Meta voor de rechter om tienerverslaving

> In Oakland begonnen dinsdag de openingspleidooien. Vier staten voeren het proces namens een groep van 29 en verwijten Meta dat het Facebook en Instagram verslavend maakte voor kinderen. De jury van acht is adviserend, de rechter beslist. De staten houden het op 193 miljard dollar, Meta rekende zelf 1,4 biljoen voor.

- Bron: https://nieuws.co.nl/nieuws/meta-rechtszaak-tienerverslaving-oakland
- Rubriek: Tech / Justitie
- Gepubliceerd: 2026-08-18T11:30:00 (bijgewerkt 2026-08-18T14:15:00)
- Auteur: Maartje Vos, Hoofdredacteur (Nieuws.co) - https://nieuws.co.nl/auteur/maartje-vos
- Taal: nl-NL

In de federale rechtbank van Oakland hielden de staten dinsdag hun openingspleidooien in een zaak die Facebook en Instagram kan veranderen. Advocaten van Californië, Colorado, Kentucky en New Jersey verwijten Meta dat het zijn apps zo heeft gebouwd dat kinderen er niet meer vanaf komen, en dat het ouders en politici jarenlang heeft voorgehouden dat de apps veilig zijn.

Die vier staten treden op namens een groep van 29, die in 2023 na een gezamenlijk onderzoek naar de rechter stapte. Wat hier wordt uitgeprocedeerd, geldt dus als eerste van een reeks.

Eén ding maakt deze zitting bijzonder. De acht juryleden in Oakland hebben een adviserende rol: rechter Yvonne Gonzalez Rogers neemt zelf het besluit over aansprakelijkheid, boetes en aanpassingen. Zij werd in 2011 benoemd door president Obama en deed eerder grote techzaken, waaronder het proces tussen Epic Games en Apple.

**De zaak in cijfers**

- 4 van 29 Staten (Californië, Colorado, Kentucky en New Jersey gaan voorop)
- $ 193 mld Wat de staten noemen (Meta hield het op 1,4 biljoen dollar)
- 8 Juryleden (Adviserend, de rechter beslist)
- 6 tot 8 Weken zittingstijd (Uitspraak verwacht in oktober)
- 30 juni Meta verloor zijn snelle uitweg (Rechter wees het verzoek om de zaak te stoppen af)
- $ 942 mln Al opgelegd in New Mexico (Aparte zaak, uitspraak deze maand)

*De bedragen zijn geen schadeposten maar optelsommen van boetes per overtreding, over vier staten en drie soorten wetten: kinderprivacy, misleidende reclame en oneerlijke concurrentie.*

## Wat de staten Meta verwijten

De kern van de aanklacht gaat over ontwerp. Likes, oneindig scrollen en de aanbevelingsalgoritmes zijn volgens de staten niet neutraal, maar gebouwd om jonge gebruikers zo lang mogelijk vast te houden. Dat kostte hen slaap en schoolresultaten, en de filters die het uiterlijk bijwerken droegen bij aan eetstoornissen.

Daar komt een tweede verwijt bij. Meta zou de Amerikaanse wet op de privacy van kinderen hebben overtreden door kinderen onder de dertien op de platforms toe te laten en hun gegevens te verzamelen zonder dat ouders daar toestemming voor gaven.

> Meta heeft krachtige en ongekende technologie ingezet om jongeren te verleiden, te binden en uiteindelijk te vangen.

Die formulering komt uit de processtukken van de staten. Volgens procureur-generaal Jennifer Davenport van New Jersey zette het bedrijf winst boven de gezondheid van een hele generatie jongeren.

## De eisen gaan verder dan geld

De staten willen niet alleen een boete, maar ook een verbouwing van de apps. Op hun lijst staan het einde van automatisch doorspelende video, het verdwijnen van tijdelijke berichten zoals Instagram Stories, en het weghalen van een deel van de filters die het gezicht bijwerken.

Verder moeten likes onzichtbaar worden voor kinderen en tieners, moet ouderlijke toestemming verplicht worden voor accounts van minderjarigen, en mogen jonge gebruikers geen meerdere accounts meer aanmaken. Ook het oneindig scrollen en de algoritmes die op zo veel mogelijk gebruik zijn afgestemd moeten op de schop.

Wie er precies komt getuigen, staat inmiddels grotendeels vast. Meta-topman Mark Zuckerberg wordt de komende weken in de rechtszaal verwacht, net als Instagram-baas Adam Mosseri, andere bestuurders en oud-medewerkers van het bedrijf.

## Meta noemt de eis zonder precedent

Meta bestrijdt de aanklacht op alle punten. Het bedrijf zegt trots te zijn op wat het voor tieners heeft gebouwd en op het werk dat het de afgelopen jaren in beschermingsmaatregelen heeft gestopt. Het kijkt ernaar uit die feiten in de rechtszaal aan de rechter en de jury te laten zien.

Over het bedrag is het bedrijf korter: een sanctie van die omvang heeft geen enkele voorganger in de geschiedenis van de consumentenbescherming. Volgens Meta kunnen de staten ook niet aantonen dat inwoners daadwerkelijk zijn misleid, en rekent het bedrijf zaken als een tweede Instagram-account onterecht als schade.

## Waar dat bedrag van 1,4 biljoen vandaan komt

Het getal dat in alle koppen belandde, komt niet van de staten maar van de advocaten van Meta zelf. Zij rekenden voor wat er theoretisch uit zou rollen als elke vastgestelde overtreding de volledige wettelijke boete van 20.000 dollar oplevert: ongeveer 1,4 biljoen dollar, bijna de hele beurswaarde van het bedrijf.

De staten noemen een ander bedrag. Advocaat Megan O'Neill hield het vorige week voor de rechtbank op ongeveer 193 miljard dollar, en verwijt Meta dat het met dat biljoenenbedrag vooral schrik wil zaaien. Ook 193 miljard is een fors bedrag: het komt in de buurt van een hele jaaromzet, want Meta haalde in 2025 bijna 201 miljard dollar.

> Een uitspraak van die omvang zou Meta failliet maken en de aandeelhouders wegvagen.

Dat is de inschatting van juristen die de zaak volgen. In dat scenario zouden de staten feitelijk eigenaar worden van het bedrijf. Meta boekte vorige maand 2,4 miljard dollar aan juridische kosten en zag zijn winst dalen, wat bij dit soort bedrijven zelden gebeurt.

![Mark Zuckerberg kijkt naar zijn telefoon, naast hem staat Priscilla Chan, tussen genodigden in een marmeren zaal](https://nieuws.co.nl/images/rs/800/mark-zuckerberg-priscilla-chan-telefoon.webp)

*Zuckerberg met Priscilla Chan. De juridische kosten van Meta liepen vorige maand op tot 2,4 miljard dollar, en dit is niet de enige zaak die nog loopt.*

## Meta probeerde de zaak eerst te laten stoppen

Dat het proces er komt, staat pas sinds deze zomer vast. Op 30 juni wees de rechter het verzoek van Meta af om de zaak zonder zitting te beëindigen. In dezelfde beslissing gaf zij Californië gelijk op één punt: Meta haalde geen geldige toestemming van ouders binnen, zoals de Amerikaanse wet op de privacy van kinderen voorschrijft. Procureur-generaal Rob Bonta [noemde dat een cruciale winst](https://oag.ca.gov/news/press-releases/ahead-meta-trial-attorney-general-bonta-secures-critical-win) die de weg vrijmaakt om het bedrijf aansprakelijk te houden.

> Meta ontwierp Facebook en Instagram om kinderen er langer en langer op te houden, tot het punt van lichamelijke en psychische schade.

Dat is de kern van het betoog van Bonta, die naast de kinderprivacywet ook de Californische regels tegen misleidende reclame en oneerlijke concurrentie inzet.

## New Mexico noemde Meta een openbare overlast

Het is niet de eerste zaak die dit jaar slecht uitpakt voor Meta. In New Mexico kreeg het bedrijf in maart een boete van 375 miljoen dollar, en begin augustus legde rechter Bryan Biedscheid daar nog 567 miljoen dollar bovenop voor de behandeling van getroffen jongeren. Samen komt dat op 942 miljoen dollar.

Die rechter noemde de platforms een openbare overlast, een begrip dat tot nu toe was voorbehouden aan zaken als luchtvervuiling en giftig afval. Volgens [het openbaar ministerie van New Mexico](https://nmdoj.gov/press-release/court-orders-meta-to-pay-942-million-and-overhaul-protections-for-children-on-facebook-and-instagram-in-landmark-new-mexico-ruling/) is het de eerste keer dat een socialemediabedrijf zo wordt aangemerkt.

Aan die uitspraak hingen ook verplichtingen, alleen voor gebruikers in New Mexico. Bij accounts van minderjarigen moet het aantal likes standaard verborgen zijn, tenzij een ouder daar anders over beslist. Meldingen mogen niet meer in de nacht en niet tijdens schooltijden, en het gebruik is begrensd op negentig uur per maand voor Facebook en Instagram samen, ongeveer drie uur per dag.

## Brussel kwam tot dezelfde conclusie

Ook in Europa loopt het niet goed voor Meta. De Europese Commissie stelde vorige maand vast dat het verslavende ontwerp van Instagram en Facebook in strijd is met de Europese regels voor online diensten. Het onderzoek keek naar oneindig scrollen, automatisch doorspelende video, pushmeldingen en de persoonlijke aanbevelingen. Eerder dit jaar trok de Commissie [dezelfde conclusie over TikTok](https://netherlands.representation.ec.europa.eu/nieuws-en-evenementen/nieuws/het-verslavende-ontwerp-van-tiktok-mogelijk-strijd-met-de-eu-regels-2026-02-06_nl).

Boetes of aanpassingen leverde dat in Europa nog niet op. Meta mag eerst uitleggen waarom het vindt dat Brussel het mis heeft. Dezelfde route liep eerder dit jaar [bij Google, dat een boete tot 900 miljoen euro riskeert](/nieuws/google-dma-boete) wegens de digitale marktregels.

Lezerspeiling: Moet Meta verplicht worden zijn apps voor jongeren te verbouwen?
- Ja, het ontwerp is het probleem: 56%
- Nee, dat is aan ouders: 29%
- Alleen een boete is genoeg: 15%
(1325 stemmen, niet representatief)

## Wat er op het spel staat

De zitting duurt zes tot acht weken, met een uitspraak die in oktober wordt verwacht. Die komt van de rechter, niet van de jury, want die acht mensen geven alleen advies. Wat hier wordt beslist, werkt door in de zaken van de 25 andere staten en in de rechtszaken van schooldistricten, waarvan de eerste in februari 2027 op de rol staat.

Het gaat daarbij niet alleen om het bedrag. Als de rechter de staten volgt op de gevraagde aanpassingen, verandert dat hoe Instagram en Facebook er voor jonge gebruikers uitzien, en niet alleen in de vier staten die het proces voeren.

## Lees ook
- [Google riskeert EU-boete tot 900 miljoen euro](https://nieuws.co.nl/nieuws/google-dma-boete)
- [Klantgegevens bol en Bijenkorf mogelijk gelekt](https://nieuws.co.nl/nieuws/cyberaanval-ceva-bol-bijenkorf-klantgegevens)
- [Apple tikt 5 biljoen dollar beurswaarde aan](https://nieuws.co.nl/nieuws/apple-5-biljoen-beurswaarde)